Ketenimpact in kaart

Veel duurzaamheidsrapportages focussen op wat binnen de muren gebeurt: energieverbruik, afval, mobiliteit. Maar steeds duidelijker blijkt: de grootste impact – én ook risico’s – schuilen vaak in de keten. Leveranciers, transporteurs, logistieke partners, grondstoffenketens: dat zijn vaak gebieden waar CO₂-uitstoot, menselijk welzijn of maatschappelijke impact veel groter is dan in eigen productie. Wie dat niet meeneemt, ziet slechts een deel van het plaatje. De uitdaging is: hoe verkrijg je betrouwbare data over bronnen waar je vaak weinig directe controle over hebt?.

Veel organisaties worstelen met fragmentarische data uit leveranciers, onderaannemers of externe databases. Interpolatie, schattingen en ontbrekende bronnen zijn eerder regel dan uitzondering.

Deloitte signaleert dat veel bedrijven vandaag nog werken met ad hoc spreadsheets en dataverzamelingen, waarbij resultaten van jaar tot jaar niet consistent zijn.¹ De stap naar betrouwbare keteninformatie vergt vaak technologische ondersteuning in de vorm van meetsoftware, gegevensstandaarden en heldere methodieken.

Aan de kant van de accountantswereld uit de NBA: duurzaamheidstransitie raakt ook de rol van accountants. Zij spelen een steeds belangrijkere rol in het beoordelen van de betrouwbaarheid van ESG-data en het risicomanagement daaromheen.²

Vervolgens komt de vraag: welke data zijn al beschikbaar (ERP-data, inkoop-gegevens zoals facturen of contracten, logistieke systemen) en welke moet je ontwikkelen of insourcen (leveranciers, databanken, partners)? In een publieke sector–onderzoek (Deloitte’s ESG-Quickscan) bleek dat veel instellingen hun ketenimpact pas op termijn uitwerken. Vaak starten ze met interne data en breiden ze daarna uit naar leveranciers en partners.³

Ons advies is om met een eenduidig integraal document te starten, het framework zeg maar. Dan weet je welke data je stap voor stap gaat verzamelen, eenduidig vastleggen in de software en vervolgens gaat verrijken.

Een paar sleutelelementen zijn cruciaal om ketenrapportage werkbaar en betrouwbaar te maken:

• Selectie van essentiële KPI’s: focus op de datapunten die werkelijk impact geven. Stap niet in de ‘goldplating’ valkuil: wil niet alles direct gaan meten. Ook het meten moet je leren door ervaring op te doen.
• Standaarden en definities: gebruik gemeenschappelijke referentiekaders zodat data vergelijkbaar zijn in benchmarks en voor je stakeholders (ESG-standaarden, CSRD-normen).
• Stap voor stap uitbreiden: begin met de dichtstbijzijnde leveranciers of topfootprintsegmenten en breid langzaam uit.
• Transparantie in schattingen: waar data ontbreken, werk met duidelijk gedefinieerde inschattingen én maak deze zichtbaar (the ‘blanks’) zodat ze later kunnen worden vervangen.
• Validatie & inconsistentiecontrole: check op plausibiliteit, extreme waarden en consistentie tussen jaren. Zorg je dat je dit sofwarematig inregelt: de software geeft het signaal indien er inconstentie, een zogezegde anomalie, opduikt in je data.

Wanneer je ketengegevens succesvol integreert, ontstaat er iets moois: je ziet niet alleen wat je organisatie zelf doet, maar hoe je keuzes upstream en downstream bijdragen.
Dat opent kansen om leveranciers mee te nemen, gezamenlijke CO₂- of MVO-programma’s te organiseren, en zelfs inkoopbeleid te sturen op duurzaamheid. In het grotere plaatje help je zo de gehele keten duurzamer te maken, niet alleen jouw organisatie.

Wil je weten welke schakels in jouw keten de grootste klimaat- of maatschappelijke impact hebben? Begin met een eerste segment. Bijvoorbeeld de grootste leverancier of de leverancier(s)/logistieke partners, waar je een goede band mee hebt. En breng hun impact in kaart.

Zo leg je een solide basis voor betrouwbare, toekomstvaste ESG-rapportage — stap voor stap, realitisch, maakbaar.

¹ Deloitte, A. Vogel, Perspective 25 jan 2023

² https://www.nba. nl/tools-en-ondersteuning/achtergrond/duurzaamheid/duurzaamheid-en-accountancy

³ Deloitte. J. Liu en P. Jussen, Hoe rapporteer je evenwichtig over duurzaamheid? 15 feb 2024